عبد الحسين بينش

151

آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ( فارسي )

يشمى ، به اين ساختمان با عظمت شكوهى ويژه بخشيده‌اند . ارتفاع اين ستونهاى يك پارچهء سنگى نزديك به پنج متر است . « 1 » در سمت جنوب غربى ، ساختمان مسجد به صورت زاويه‌اى به سمت غرب امتداد دارد كه آن را به نام مسجد الابيض ( مسجد سفيد ) يا مسجد زنان مىنامند . از غرب مسجد زنان ، به فاصلهء كمى ساختمان موزهء اسلامى ، به علاوهء يك منارهء بلند و باشكوه درست و در گوشهء جنوب غربى حرم شريف قرار دارد . موزهء اسلامى و مسجد زنان وصل به ديوار جنوبى و غربى حصار حرم شريف واقع شده‌اند . در شمال موزه ، دروازهء مغاربى تعبين شده است . « 2 » 3 - 2 - 2 . قبة الصخره قبة الصخرة ساختمانى است در بيت المقدس كه در سال 69 - 72 ه . ق به وسيلهء عبدالملك مروان ، خليفهء اموى ، بر گرد تخته سنگى ( صخره ) بنا شد . اين ساختمان شكل هشت ضلعى منتظم دارد كه طول هر ضلعش حدود 20 متر و قطر داخلى آن 46 متر است . گنبد آن چوبى و ارتفاعش سى متر است . در داخل ساختمان ، چهار پيل پايهء جسيم و دوازده ستون بر گرد صخره بنا شده كه گنبد بر آنها قرار دارد . صخره داراى ابعاد تقريبى 17 و 13 متر است . زير صخره مغاره‌اى است كه مدخل آن موسوم به باب المغاره در گوشهء جنوب شرقى صخره واقع است . قبة الصخره از لحاظ تزيينات از غنىترين ساختمانهاى اسلامى است . توصيفى كه مَقْدسى از آن كرده است هنوز مصداق دارد : « هنگامى كه نور خورشيد بر گنبد بتابد ، گنبد تابناك مىشود و قسمت استوانه‌اى آن متلألئ مىگردد و در اين هنگام منظره‌اى شگفت جلوه مىكند كه بر روى هم مانند آن را در عالم اسلام نديده‌ام . صخره در نزد يهود ، مسيحيان و مسلمانان مقدس است . . . هنگامى كه عمر بيت‌المقدس را فتح كرد ، به راهنمايى كعب الاحبار به ديدار صخره آمد و آن را پوشيده از پليديها يافت . نبطيان را مأمور تنظيف آن كرد و پس از آن كه سه رگبار سخت صخره را تطهير كرد ، در آنجا نماز گزارد . عبدالملك مروان ، قبة الصخره را بر گرد صخره بنا نمود ( 69 - 72 ه . ق ) . هدف اوليه او از اين كار اين بود كه مردم به جاى اين كه براى انجام مناسك حج به مكه ( كه در آن زمان در تصرف عبدالله زبير ، رقيب امويان ، بود ) بروند ، به طواف قبة الصخره بيايند . مأمون خليفهء عباسى ، آن را ترميم و ديوار

--> ( 1 ) . همان ( 2 ) . همان ، ص 121